
Nogironligi bo‘lgan ayollar uchun ayollar daftaridagi imtiyozlar
- Matnli format
- Video format
- Oson matn

Muharrir: Vazira Komilova
Illyustratsiya: Alina Olimova
Illyustratsiyaga tifloizoh: O‘rta yoshdagi o‘zbek ayoli pushti rang adrasli milliy ko‘ylakda uning ro‘parasida turgan katta «Ayollar daftari»ga hayron bo‘lib qarab turibdi.
Ayollar daftari nima?
Ayollar daftari – ijtimoiy ahvoli og‘ir deb baholanuvchi 30 yoshdan katta ayollarni har tomonlama qo‘llab-quvvatlashga, bilim va kasb o‘rganishga ishtiyoqi bo‘lgan ayollarning muammolarini hal qilish va nazorat qiladigan ma’lumotlar tizimi.
Ayollar daftariga kirish uchun qanday talablar bor?
- Ishsizlik;
- doimiy daromadga ega bo‘lmaslik;
- boquvchisidan ayrilganlik holatlari;
- ruhiy kasallikka chalinganlik;
- 1-2 guruh nogironligi mavjudligi;
- sud qaroriga ko‘ra, ehtiyojmand deb topilganlik holatlari, nikohi bekor bo‘lganlik;
- yolg‘iz onalik kabi me’zonlar.
O‘zbekiston Respublikasining 1993-yil 3-sentyabrdagi 938-XII-sonli «Fuqarolarning davlat pensiya ta’minoti to‘g‘risida»gi qonunining 19-moddasiga asosan vafot etgan boquvchining qaramog‘ida bo‘lgan mehnatga qobiliyatsiz oila a’zolari nogironligi bo‘lgan mehnatga layoqatsiz ya’ni nogironlik holati birorta joyda ishlashga imkon bermaydigan xotin-qizlar boquvchisini yo‘qotganlik pensiyasi olish huquqiga ega bo‘ladi.
Masalan: 20 yoshdagi nogironligi bo‘lgan ayol kishi otasi, onasi yoki turmush o‘rtog‘ining vafot etishi natijasida boquvchisidan mahrum bo‘ldi. Mana shu holatda shaxs bir vaqtning o‘zida nogironlik pensiyasini va boquvchisini yo‘qotganlik bo‘yicha pensiyasini olish huquqiga ega.
Hozirgi kunda nogironlik pensiyasi miqdori – 1 012 000 so‘m.
Boquvchisini yo‘qotganlik pensiyasining miqdori va to‘lanish tartibi?
Boquvchisini yo‘qotganlik nafaqasi oluvchilarning bir nafar mehnatga qobiliyatsiz oila a’zosi uchun nafaqa miqdori – 820 000 so‘m va boshqa mehnatga qobiliyatsiz oila a’zosi uchun – 270 000 so‘mdan qo‘shiladi.
Misol uchun: nogironligi bor ayol, voyaga yetmagan bir nafar farzandi uchun davlatdan har oy boquvchisini yo‘qotganlik bo‘yicha 820 000 so‘m miqdorida pensiya olish huquqiga ega. Agar bu holatdagi ayolning farzandi ikkita yoki uchta bo‘lsa, qolgan ikkinchi va uchinchi farzandlarining har biri uchun 270 000 so‘mdan qo‘shimcha pensiya olishi mumkin.
Boquvchisidan mahrum bo‘lgan nogironligi bor ayol 3 nafar farzandi uchun davlatdan boquvchisini yo‘qotganlik bo‘yicha pensiya sifatida – 1 360 000 so‘m miqdorida pensiya oladi.
Yolgiz ona deganda kim tushuniladi?
Nikoh FHDYO organlarida ya’ni ZAGSda ro‘yxatga olinmagan ayollar farzandlarining otasi bolaning tug‘ilganlik haqidagi guvohnomasida yoki sudning qarori bilan ham belgilanmagan bo‘lsa, ayollar yolg‘iz ona deb tan olinadi.
Turmush o‘rtog‘i bilan qonuniy ajrashgan va bolasini mustaqil o‘zi boqayotgan ayollar yolg‘iz ayol sifatida “Ayollar daftari”ga kiritiladi.
Ruhiy kasallikka chalingan ayollar qay tartibda “Ayollar daftari” ga kiritiladi?
Ruhiy kasallikka chalingan ayollar “Ayollar daftari”ga kirish uchun ariza va unga ilova qilib nogironlik guvohnomalarini o‘z qonuniy vakillari orqali xotin-qizlar ishlari bo‘yicha mahalla raisi o‘rinbosariga taqdim etadi.
Nogironligi bo‘lgan ayollar qay tartibda “Ayollar daftari”ga kiritiladi?
Nogironligi bo‘lgan ayollar “Ayollar daftari” ro‘yxatiga kirishlik uchun mahalla raisining xotin-qizlar ishlari bo‘yicha o‘rinbosari nomiga ariza bilan murojaat qiladi. (Ariza namunasi 1-ilovada)
Mahalladagi xotin-qizlar qo‘mitasi mazkur ariza asosida murojaat etgan ayolning oilaviy-moddiy ahvoli va ijtimoiy holati to‘g‘ri kelsa, ayolni ro‘yxatga oladi.
Qanday holatlarda “Ayollar daftari” ga kiritish bo‘yicha ariza rad etiladi?
Murojaatchining ijtimoiy moddiy ahvoli o‘rganilganda, uning oylik daromadi eng kam ish haqidan oz bo‘lmasa, yashash sharoitlarining darajasi o‘rtacha holatda bo‘lsa, uning arizasi rad etiladi. Arizasining rad etilganligi bo‘yicha xotin-qizlar qo‘mitasi vakillari tomonidan murojaatchiga tushuntirish beriladi.
“Ayollar daftari”ga kiritish bo‘yicha ariza asossiz rad qilinsa, qayerga murojaat qilish mumkin?
“Ayollar daftari” ro‘yxatiga kirish bo‘yicha murojaatchining arizasi asossiz tarzda rad etilsa, murojaatchi xotin-qizlar ishlari bo‘yicha mahalla raisi o‘rinbosari ustidan fuqarolik yoki ma’muriy sudga shikoyat qilish huquqiga ega. (Ariza namunasi 2-ilovada)
“Ayollar daftari”ga kiritilgan ayollar qanday imtiyoz va imkoniyatlarga ega?
“Ayollar daftari”ga kiritilgan ayollar tadbirkorlik qilish uchun imtiyozli kredit olish, turarjoyni davlat hisobidan ta’mirlash, yilda bir martalik moddiy yordam olish kabi imkoniyatlarga ega bo‘ladi.
Ayollar daftari ro‘yxatida turuvchi nogironligi bo‘lgan ayollar bir martalik moddiy yordam olish uchun ariza bilan murojaat qilishlari talab etilmaydi. 2025-yil davomida ayollarga taqdim etilgan bir marotabalik moddiy yordam miqdori – 900 000 so‘mni tashkil etgan.
Ayollar daftari ro‘yxatida turuvchi ayollarning uylarini davlat hisobidan ta’mirlab berish sektorlar ishchi guruhlari tomonidan tegishli mutaxassislar jalb qilingan holda, «Ayollar daftari»ga kiritilgan xotin-qizlar uy-joyining holati o‘rganiladi va nuqson dalolatnomasi hamda ta’mirlash yoki qurilish materiallarini olib berish bo‘yicha smeta ishlab chiqilib «Ayollar daftari» jamg‘armasi Vasiylik kengashiga kiritiladi.
Har bir uy-joyni ta’mirlash ishlariga «Ayollar daftari» jamg‘armasi hisobidan bazaviy hisoblash miqdorining 30 baravarigacha (12 360 000 so‘m) miqdorda mablag‘ ajratiladi. Bugungi kunda bazaviy hisoblash miqdori – 412 000 so‘mni tashkil etadi.
Uy-joyni ta’mirlatish uchun oila a’zolaridan biri yoki shu shaxsning o‘zi nogironlik guvohnomasiga ega bo‘lishi zarur. Uy-joyini davlat hisobidan ta’mirlatmoqchi bo‘lgan shaxs oylik daromadi past oila sifatida e’tirof etilgan bo‘lishi kerak. Uy-joyini davlat hisobidan ta’mirlatmoqchi bo‘lgan “Ayollar daftari”da turuvchi ayollar xotin-qizlar ishlari bo‘yicha mahalla raisi o‘rinbosari nomiga ariza bilan murojaat qilishi zarur. (Ariza namunasi 3-ilovada)
“Ayollar daftari”da turuvchi nogironligi bo‘lgan ayollar tadbirkorlik qilish maqsadida kredit olish uchun mahalladagi xotin-qizlar qo‘mitasining rais o‘rinbosari nomiga ariza bilan murojaat qilishlari kerak. (Ariza namunasi 4-ilovada)
Xotin-qizlar qo‘mitasi rais o‘rinbosari hokim yordamchisi bilan masalani o‘rganib, 10 kun ichida ariza javobini aytishi shart. Nogironligi bo‘lgan ayollar kasblariga oid sertifikatlar asosida 33 million so‘mgacha kredit olishlari mumkin.
🆕 Yangi tartiblar joriy etildi
2025-yil 23-iyul kuni Vazirlar Mahkamasining 462-sonli qarori qabul qilinib, “Ayollar daftari”, “Yoshlar daftari” va “Saxovat va ko‘mak” jamg‘armalari orqali ijtimoiy yordam ko‘rsatish tizimi tubdan takomillashtirildi.
Endilikda ushbu jamg‘armalar orqali ko‘rsatiladigan yordamlar nafaqat daftarlarga kiritilganlarga, balki kambag‘al oilalar reyestriga kiritilgan hamda daromadi minimal iste’mol xarajatlarining 2 baravaridan oshmaydigan oilalarga ham taqdim etilishi mumkin.
Yordamlar “Yagona milliy ijtimoiy himoya” axborot tizimi orqali avtomatik aniqlanadi va raqamlashtirilgan tizim orqali adolatli taqsimlanadi. Bu esa ilgari ehtiyojmand bo‘lsa-da, daftarlarda bo‘lmaganlarning yordamdan chetda qolish holatlarini bartaraf etishga xizmat qiladi.
🔜 2025-yil 15-avgustdan boshlab “Saxovat va ko‘mak” jamg‘armasi mablag‘lari asosida vaucher tizimi orqali yordamlar ko‘rsatila boshlaydi. Yangi tartib ijtimoiy yordamni yanada aniq va samarali qilishga xizmat qiladi.
Xotin-qizlar qanday hollarda “Ayollar daftari” dan chiqariladi?
Xotin-qizlar quyidagi hollarda «Ayollar daftari» dan chiqariladi:
- har bir toifa bo‘yicha belgilangan amaliy yordamlar to‘liq ko‘rsatilganda;
- o‘z arizasiga ko‘ra;
- “Ayollar daftari”ga noqonuniy kiritilganligi aniqlanganda;
- boshqa davlatlarga doimiy yashash uchun chiqib ketganda;
- sudning ozodlikdan mahrum etishni nazarda tutuvchi hukmi qonuniy kuchga kirganda;
- shaxs vafot etgan taqdirda yoki sud qarori asosida bedarak yo‘qolgan deb topilganda.
Foydalanilgan manbalar:
- O‘zbekiston Respublikasining 1993-yil 3-sentyabrdagi 938-XII-sonli «Fuqarolarning davlat pensiya ta’minoti to‘g‘risida»gi qonuni;
- 2021-yil 28-apreldagi Vazirlar Mahkamasining “Moddiy yordam va ko‘makka muhtoj oilalarni, xotin-qizlar va yoshlarni ijtimoiy qo‘llab-quvvatlash bo‘yicha qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi 250-son qarori;
- O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori, 23.07.2025 yildagi 462-sonli “Ayollar daftari”, “Yoshlar daftari” va “Saxovat va ko‘mak” jamg‘armalari mablag‘lari hisobidan ijtimoiy yordam ko‘rsatish tizimini takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida
Ilovalar:
Bu maqolada sen ayollar daftaridagi imtiyozlar haqida bilib olasan.
Ayollar daftari – bu 30 yoshdan katta pulga muhtoj, kasb va bilim o‘rganishga qiziqadigan ayollarga yordam beradigan, nazorat qiladigan tizim.
Ayollar daftariga kirish uchun sen:
- Ishsiz bo‘lishing
- doimiy daromadga ega bo‘lmasliging
- boquvchisiz bo‘lishing
- ruhiy kasal bo‘lishing
- birinchi, ikkinchi guruh nogironi bo‘lishing
- sud qarori bilan yordamga muhtoj deb topilgan bo‘lishing
- ajrashgan bo‘lishing
- yolg‘iz ona bo‘lishing kerak.
Qonunga ko‘ra sen:
- boquvching vafot etgan bo‘lsa
nogironlik sababli ishlay olmasang boquvchisini yo‘qotganlik pensiyasini olishing mumkin.
Masalan:
- Sening otang, onang yoki turmush o‘rtog‘ing vafot etgan bo‘lsa sen boquvchingni yo‘qotgan bo‘lasan.
- Bu holatda sen, nogironlik pensiyasini ham boquvchisini yo‘qotganlik pensiyasini olishing mumkin.
Hozirgi kunda nogironlik pensiyasi – 800 000 (sakkiz yuz ming) so‘m.
Boquvchisini yo‘qotganlik pensiyasi:
- oilada ishlamaydigan bitta inson uchun 608 000 (olti yuz sakkiz ming) so‘mdan
- oilada ishlamaydigan boshqa insonlar uchun 212 000 (ikki yuz o‘n ikki ming) so‘mdan beriladi.
Misol uchun: Sen boquvchisiz nogironligi bor ayol bo‘lsang, sening 18 ga kirmagan ikkita farzanding bo‘lsa:
- bitta farzanding uchun 608 000 (olti yuz sakkiz ming) so‘mdan
- ikkinchi farzanding uchun 212 000 (ikki yuz o‘n ikki ming) so‘mdan boquvchisini yo‘qotganlik pensiyasi beriladi.
Sen boquvchisi yo‘q nogironligi bor ayol bo‘lsang:
- davlatdan 3 ta farzanding uchun – 1 030 000 (bir million o‘ttiz ming) so‘m pensiya olasan.
Yolg‘iz ona – bu ZAGSi yo‘q ayollar va bolasining tug‘ilganlik guvohnomasida yoki sud qarorida bola otasi ko‘rsatilmagan ayollar.
Sen turmush o‘rtog‘ing bilan qonuniy ajrashgan bo‘lsang, bolangni yolg‘iz o‘zing boqayotgan bo‘lsang ayollar “Ayollar daftari”ga kiritilasan.
Senda ruhiy kasallik bo‘lsa, “Ayollar daftari”ga kirish uchun:
- qonuniy vakiling bilan birga ariza va nogironlik hujjatingni xotin-qizlar raisiga berasan.
Senda nogironlik bo‘lsa “Ayollar daftari”ga kirish uchun:
xotin-qizlar raisiga ariza bilan murojaat qilasan.
Mahalla xotin-qizlar raisi seni:
- oilaviy – moddiy holating
- ijtimoiy holating to‘g‘ri kelsa, ayollar daftariga kiritadi.
Sening oilaviy sharoiting o‘rganilganda:
- oylik puling eng kam ish haqidan kam bo‘lmasa
- yashash sharoiting o‘rtacha bo‘lsa, arizang rad qilinadi.
Senga arizang nima uchun rad qilingani haqida xotin-qizlar raisi tushuntiradi.
“Ayollar daftari” ro‘yxatiga kirish bo‘yicha arizang sababsiz rad qilinsa, sen xotin-qizlar raisini sudga berishing mumkin.
Sen “Ayollar daftari”ga kirsang:
- tadbirkorlik qilish uchun imtiyozli kredit olishing
- uyingni davlat tomonidan ta’mirlatishing
- bir yilda bir martalik pul yordami olishing mumkin.
Kredit – bu bankdan qarzga olingan pulni qanchadir vaqt ichida foiz bilan qaytarish.
Sen bir martalik pul yordami olishing uchun ariza berishing shart emas.
2023-yil uchun ayollarga berilgan bir martalik yordam puli – 900 000 (to‘qqiz yuz ming) so‘m bo‘lgan.
Uyingni davlat tomonidan ta’mirlab berish uchun sening uyingni holatini ishchi guruh va mutaxassislar o‘rganadi.
Uyingni ta’mirlash uchun kerakli qurilish buyumlari ro‘yxati tuziladi va “Ayollar daftari” jamg‘armasiga beriladi.
Sening uyingni ta’mirlash uchun “Ayollar daftari” bazaviy hisoblash miqdorining 30 baravarigacha (10 200 000 – o‘n million ikki yuz ming so‘m) pul ajratadi.
Hozirda 1 bazaviy hisoblash miqdori – 340 000 (uch yuz qirq ming) so‘m.
Uy-joyni ta’mirlatish uchun oilangdan bir kishida yoki senda nogironlik hujjati bo‘lishi kerak.
Uy-joyini davlat tomonidan ta’mirlatish uchun oila oylik daromadi past oila deb belgilangan bo‘lishi kerak.
Sen uyingni davlat tomonidan ta’mirlatishing uchun xotin-qizlar raisiga ariza bilan murojaat qilishing kerak.
Sen tadbirkorlik qilishda bankdan pul olish uchun mahalla xotin-qizlar raisi yordamchisiga ariza bilan murojaat qilishing kerak.
Xotin-qizlar raisi yordamchisi, hokim yordamchisi bilan birga tadbirkorlik uchun bankdan pul olish masalasini o‘rganib, 10 kunda senga ariza javobini aytishi shart.
Sen kasb o‘rganganliging haqidagi sertifikat bilan 33 (o‘ttiz uch) million so‘mgacha bankdan pul olishing mumkin.
Seni “Ayollar daftari”dan chiqaradigan holatlar:
- senga har bir yordam turi bo‘yicha amaliy yordam berilganda
- o‘zing daftardan chiqish uchun ariza yozganingda
- “Ayollar daftari”ga noqonuniy kiritilganingda
- boshqa davlatga yashash uchun chiqib ketganingda
- sudlanib qamalganingda
Assolomu alaykum. Meni ismim Saidova Nodira Rustanovna. Xorazm viloyat Boĝot tumani ògizrovot qishloqi dehqonlar kochasi 2- uydan. Ayollar daftarida turaman. Bolalikdan nogironligim bor. Oilaliman erim ham 2- gruh nogironi. Qarmogimda oglim bor Muhammad 6 yosh. Murojatim davlat tamonidan foissiz kridit olmoqchiman. Tovuq , qoy boqish va oilaviy iqsidiyotni yaxshilash maqsadida
Assalomu alaykum, Saida Rustamovna!
Muayyan mehnat turlari bilan shug‘ullanish istagida bo‘lgan kam ta’minlangan oilalarning voyaga yetgan a’zolari mikrokredit olishlari mumkin. Buning uchun siz ishchi guruh (Kasaba uyushmalari, hokimlik, bank va boshqalar) tomonidan shakllantirilgan ro‘yxatga kiritilgan bo‘lishingiz lozim.
Kredit shartlari:
Miqdori: BHMning 100 baravarigacha (hozirgi kunda 41 200 000 so‘mgacha).
Foiz stavkasi: yillik 4 foiz.
Muddati: 3 yildan ko‘p bo‘lmagan muddatga, 6 oygacha imtiyozli davr bilan.
Maqsadi: Tikuv mashinalari, asbob-uskunalar xarid qilish yoki shaxsiy tomorqani rivojlantirish (issiqxona, chorva, parranda sotib olish va h.k.) uchun beriladi.
Oilaviy tadbirkorlik uchun:
«Kambag‘al oilalar reyestri» yoki «Ijtimoiy himoya yagona reyestri»ga kiritilgan oilalarga aholi tomorqasida biznesni yo‘lga qo‘yish (issiqxona, chorvachilik, parrandachilik va h.k.) uchun kreditlar naqd pulda berilishi mumkin. Agar siz asosiy ish joyiga ega bo‘lmasangiz va o‘zingizni o‘zi band qilgan shaxs sifatida ro‘yxatdan o‘tsangiz, 33 million so‘mgacha (ayrim hollarda garovsiz) kredit olishingiz mumkin.
Muhim cheklovlar:
Agar qarz oluvchi «mehnatga layoqatsiz» deb topilgan bo‘lsa, u holda kredit olish bo‘yicha ariza platforma tomonidan avtomatik ravishda rad etiladi.
Monitoring: Kredit olingandan so‘ng undan maqsadli foydalanilishi bank va mahalla vakillari tomonidan doimiy nazorat qilinadi. Agar mablag‘ boshqa maqsadga ishlatilsa, u muddatidan oldin undirib olinadi.
Siz yashab turgan mahalladagi hokim yordamchisiga murojaat qilib, «Kambag‘al oilalar reyestri» yoki tegishli ro‘yxatlarda borligingizni aniqlashtirishingiz va tadbirkorlik yo‘nalishingiz bo‘yicha tavsiyanoma olishingiz kerak.
1) O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori, 20.10.2017 yildagi 857-son Kam ta’minlangan oilalarni bandlik bilan ta’minlash uchun tijorat banklari tomonidan mikrokreditlar ajratish tartibi to‘g‘risidagi nizomni tasdiqlash haqida (https://lex.uz/docs/-3389856)
2) Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining qarori, 02.04.2024 yildagi PQ-149-son Oilaviy tadbirkorlikni rivojlantirish dasturlari doirasida aholining biznes tashabbuslarini moliyalashtirishni takomillashtirishga doir qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida (https://lex.uz/docs/-6862227)
3) Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori, 30.09.2025 yildagi 612-son Ijtimoiy reyestrga kiritilgan oilalarga kreditlar ajratish tartibi toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlash haqida (https://lex.uz/docs/-7750738)
Murojaatingiz uchun rahmat!
Assalomu alaykum 2 guruh nogironiman kompyiter kursiga 144 soat o‘qidim uyda o’zimni band qilmoqchiydim sertifikatim bor subsidiyaga kompyiter printer beriladimi.Ayollar daftari ijtimoiy restrda turaman.
Assalom alaykum, hurmatli fuqaro!
Agar siz 2-guruh nogironligi bo‘lgan shaxs sifatida 16–30 yosh oralig‘ida bo‘lsangiz, 341-son qarorda nazarda tutilgan subsidiya uchun murojaat qilishingiz mumkin. Buning uchun kamida 1 oy davom etgan kasbga o‘qitish kursini muvaffaqiyatli tugatganlik sertifikati va o‘zini o‘zi band qilgan shaxs yoki tadbirkor sifatida davlat ro‘yxatidan o‘tganlik talab etiladi.
Ushbu subsidiya doirasida kompyuter jamlanmasi uchun 50 BHMgacha (22 million so‘m) mablag‘ ajratilishi mumkin. Arizani DXM yoki YIDXP orqali, ro‘yxatdan o‘tilgan kundan boshlab 180 kun ichida topshirish mumkin.
Shuningdek, Siz “Ayollar daftari”da turganingiz sababli, tadbirkorlik yoki o‘zini o‘zi band qilish faoliyatingiz uchun zarur asbob-uskunalar va mehnat qurollarini xarid qilishga subsidiya olish masalasida mahalladagi xotin-qizlar faoliga ham murojaat qilishingiz mumkin. Bunda kerakli jihozlarning nomi, turi, soni va taxminiy narxini ko‘rsatish lozim.
Huquqiy asoslar:
1) https://lex.uz/docs/-6076304
2) https://lex.uz/docs/-5932671