

O‘zbekiston Respublikasi Soliq kodeksining 419-moddasiga ko‘ra quyidagilarga mol-mulk solig‘i solinadi:
- uy-joylar, kvartiralar, dala hovli imoratlari;
- tadbirkorlik faoliyati va (yoki) daromad olish uchun mo‘ljallangan yashash uchun mo‘ljallanmagan ko‘chmas mulk obyektlari;
- qurilishi tugallanmagan yashash uchun mo‘ljallanmagan obyektlar.
- ko‘p kvartirali uylarga uzviy bog‘liq bo‘lgan avtomashina turar joylari, shuningdek boshqa imoratlar, binolar va inshootlar.
Ha, beriladi. Nogironligi bo‘lgan shaxslar O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 13-oktyabr 2022 yilda qabul qilingan “Davlat nafaqalarini tayinlash va to‘lash tartibi to‘g‘risidagi nizomni tasdiqlash haqida”gi 592-sonli qaroriga binoan Urush nogironlari va qatnashchilariga tenglashtiriladi va ularga O‘zbekiston Respublikasi Soliq kodeksining 421-moddasidagi binoan mol-mulk solig‘ini to‘lashda imtiyoz beriladi.
Birinchi va ikkinchi guruh nogironligi bo‘lgan shaxslarning mulki hisoblangan mol-mulk 60 kvadrat metrdan oshmasa u holda ushbu mol-mulkdan soliq olinmaydi, ushbu maydon hajmi oshgan taqdirda oshgan kvadrat metr uchun soliq solinadi.
Misol uchun nogironligi bo‘lgan shaxsning 70 kvadrat metr mol-mulki bo‘lgan taqdirda 60 kvadrat metr uchun soliq imtiyozi qo‘llaniladi. 10 kvadrat metr uchun esa soliq solinadi.
Yuqoridagi shaxslarga mazkur imtiyoz pensiya guvohnomasi yoki tibbiy-mehnat ekspert komissiyasining ma’lumotnomasi asosida beriladi.
Ushbu soliq imtiyozlaridan foydalanish uchun shaxslar ushbu imtiyozni olish huquqini tasdiqlovchi hujjatlarini mol-mulki joylashgan yerdagi soliq organlariga taqdim etishi lozim. Bunda imtiyozlar ushbu hujjatlar tasdiqlangan sanadan boshlab hisoblanadi. Agarda soliq organi ushbu talabni rad etgan hollarda sudga shikoyat bilan murojaat qilish mumkin.
I va II guruh nogironligi bo‘lgan shaxslar uchun belgilangan soliq imtiyozlari nogironligi bo‘lgan shaxsning tanloviga ko‘ra faqat bitta yashash uchun mo‘ljallangan ko‘chmas mulk obyektiga tatbiq etiladi.
Nogironligi bor shaxslarda yer solig‘ini to‘lashda imtiyoz mavjud ya’ni nogironligi bor shaxslar yer solig‘ini to‘lashdan ozod etilgan. Lekin ushbu imtiyoz faqat bitta obyekt uchun amal qiladi.
Agar sizda qo‘shimcha obyektlar mavjud bo‘lsa, Soliq kodeksiga ko‘ra quyidagi obyektlar uchun yer solig‘ini to‘laysiz:
1) jismoniy shaxslarga qishloq xo‘jaligi maqsadlari uchun, shuningdek dehqon xo‘jaligini yuritish uchun belgilangan tartibda berilgan yer uchastkalari;
2) yakka tartibda uy-joy qurilishi uchun belgilangan tartibda berilgan yer uchastkalari;
3) jamoa bog‘dorchiligi, uzumchiligi va polizchiligini yuritish uchun berilgan, shuningdek yakka tartibdagi va jamoa garajlari egallagan yer uchastkalari;
4) xizmat yuzasidan berilgan chek yerlar;
5) meros bo‘yicha, hadya qilinishi yoki sotib olinishi natijasida uy-joy va imoratlar bilan birgalikda mulk huquqi, egalik qilish va foydalanish huquqi ham o‘tgan yer uchastkalari;
6) qonunchilikda belgilangan tartibda mulk qilib sotib olingan yer uchastkalari;
7) tadbirkorlik faoliyatini yuritish uchun foydalanishga yoki ijaraga berilgan yer uchastkalari.
I va II guruh nogironligi bo‘lgan shaxslar ushbu soliq turini to‘lashdan ozod qilingan bo‘lib, bunda o‘z egaligida qancha yer bo‘lsa bularning hammasiga ushbu soliqni to‘lamaydi.
Mazkur imtiyoz pensiya guvohnomasi yoki tibbiy-ijtimoiy ekspert komissiyasining ma’lumotnomasi asosida beriladi.
Ushbu soliq imtiyozidan foydalanish uchun soliq idorasiga murojaat qilishingiz lozim.
Yo‘q. Ushbu soliq imtiyozlari soliq to‘lovchining tanlovi bo‘yicha faqat bitta yer uchastkasiga berilishi mumkin.
Bunday imkoniyat mavjud bo‘lib, bunda internet brauzeridan www.my.soliq.uz domeni qidirilib, ushbu elektron tizimning bosh sahifasidagi soliqlarni hisoblash oynasidan foydalanuvchining xohishiga ko‘ra daromad solig‘i, mol-mulk solig‘i, yer solig‘i va suv soliqlaridan birini tanlab, ushbu soliq miqdorini onlayn hisoblash mumkin.
Ixtiyoriy tanlangan hisoblash turidan keyin STIR (ИНН) va JSHSHIR (ПИНФЛ) ni kiritib, o‘z hududingizni tanlashingiz lozim bo‘ladi. Shundan so‘ng ekraningizda hisoblangan soliq miqdori va mavjud imtiyozlar ko‘rsatiladi.
O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2020-yil 25-martdagi 182-sonli qarori bilan tasdiqlangan “Uy-joy sotib olish yoki yakka tartibdagi uy-joylarni qurish va rekonstruksiya qilish uchun fuqarolarga subsidiya to‘lash tartibi to‘g‘risida”gi nizomga asosan fuqarolarga uy-joy sotib olishlari uchun subsidiya ajratilishi belgilangan. Bunda ijtimoiy mezonlar asosida uy-joy uchun subsidiya ajratiladi. Nogironligi bo‘lgan shaxslarning quyidagi toifalari ijtimoiy mezonlarga to‘g‘ri keladi:
-
birinchi guruh nogironligi bo‘lgan shaxslar;
-
yolg‘iz o‘zi og‘ir nogironlikka olib keluvchi kasallikka chalingan bolani parvarishlayotgan ayollar;
-
nogironligi bo‘lgan onalar.
Demak, yuqorida sanalgan toifadagi nogironligi bor shaxslar uy-joy olish uchun subsidiya olishlari mumkin.
Sizda quyidagi ikki yo‘l bor;
-
Istalgan tuman (shahar) davlat xizmatlari markaziga o‘zingiz kelib murojaat etasiz. Ushbu holatda, davlat xizmatlari markazi xodimi sizning nomingizdan so‘rovnomani elektron tarzda to‘ldiradi.
-
www.my.gov.uz sayti orqali o‘zingiz mustaqil so‘rovnomani elektron shaklda to‘ldirgan holatda ariza berasiz.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2023 yil 13-apreldagi “2023-yilda bozor tamoyillariga asoslangan ipoteka kreditlari orqali aholini uy-joy bilan ta’minlash dasturini amalga oshirish chora-tadbirlari to‘g‘risida” PF-51-sonli Farmoniga muvofiq bozor tamoyillariga asoslangan ipoteka kreditlari orqali aholini uy-joy bilan ta’minlashning amaldagi tartibiga 2023-yil 1-maydan boshlab uy-joy sotib olish berilgan subsidiya taqdim etish to‘g‘risidagi xabarnomalarning amal qilish muddati 4 oy etib belgilandi.
Ya’ni, subsidiya taqdim etish to‘g‘risidagi xabarnomani olgan shaxs 4 oy muddat mobaynida ushbu subsidiyadan foydalanishi kerak bo‘ladi. Bu muddat o‘tgandan so‘ng subsidiyadan foydalanish imkoniyati bo‘lmaydi.
Quyidagi hollarda ariza beruvchiga subsidiya to‘lanishi rad etilishi mumkin:
a) taqdim etilgan arizada ko‘rsatilgan ma’lumotlar ijtimoiy mezonlarga mos kelmaganda;
b) taqdim etilgan ma’lumotlar noto‘g‘ri yoki soxta bo‘lganda;
g) ilgari shahar va qishloq joylarda arzon uy-joy qurish dasturlari doirasida imtiyozli ipoteka kreditlaridan foydalangan holda kvartira yoki yakka tartibdagi uy-joy hamda subsidiya olgan (avval olingan uy-joy boshqa shaxsga begonalashtirib yuborilgan taqdirda ham) oila a’zolari (eri, xotini) takroriy murojaat etganda;
d) joriy yilda hudud uchun ajratiladigan subsidiya soni tugaganda;
e) ariza beruvchi va/yoki oilaning o‘rtacha oylik daromadi: Qoraqalpog‘iston Respublikasi va viloyatlarda mehnatga haq to‘lashning eng kam miqdorining 2,7 baravaridan kam (ya’ni 2 835 000 so‘m) va 8,0 baravaridan yuqori (ya’ni 8 400 000 so‘m); Toshkent shahrida mehnatga haq to‘lashning eng kam miqdori ning 2,7 (ya’ni 2 835 000 so‘m) baravardan kam va 9,2 (ya’ni 9 660 000 so‘m) baravaridan yuqori bo‘lganda.
Yo‘q, berilmaydi. Subsidiya faqat birlamchi ya’ni yangi qurilgan uylar uchun beriladi.
Subsidiya asosida banklar tomonidan Qoraqalpog‘iston Respublikasi va viloyatlarda – 327 mln 250 ming so‘mgacha, Toshkent shahrida esa 416 mln 500 ming so‘mgacha 20 yilga ipoteka krediti beriladi.
Demak, sizga 327 million 250 ming so’mgacha ipoteka krediti berilishi mumkin. Agar siz olmoqchi bo’lgan uy bu miqdordan ortiq bo’lsa, ortiqcha summani o’z hisobingizdan to’laysiz.
Banklar tomonidan uy-joy sotib olish uchun ajratilgan ipoteka kredit summasining foiz to‘lovlarining besh yil davomida subsidiya asosida to‘lab boriladi. Qolgan o‘n besh yil davomida ipoteka kredit summasining foiz qismi to‘liq to‘lab boriladi.
Subsidiya Toshkent shahrida birinchi besh yil davomida kredit bo‘yicha foizlarni qoplash uchun 12 foizlik punktdan oshgan qismiga, Qoraqalpog‘iston Respublikasi va viloyatlar shaharlarida, qishloq joylarda 10 foizlik punktdan oshgan qismiga to‘lanadi.
Misol, agar siz subsidiya asosida ipoteka kreditiga uy-joy sotib oldingiz. Bank tomonidan sizga har oy uchun yigirma yilga 17 foiz miqdoridan ipoteka ajratgan bo‘lsa shuni 10 foizini siz to‘laysiz. Qolgan 7 foizi subsidiya sifatida besh yil davomida to‘lamay, oltinchi yildan boshlab bank tomonidan belgilangan 17 foiz miqdorini to‘lab borishingiz kerak bo‘ladi.
Uy joy masalasida
Assalomu alaykum
Telefon raqamingizni qoldiring yuristlarimiz siz bilan bog‘lanishadi. Sizdagi holatni batafsil o‘rganib, sizga kerakli maslahatni beradi.
ashirovjalilbek94@gmail.com
Assalomu alaykum
Sizga qanday yordam bera olamiz? Iltimos murojaatingizni to‘liq qoldiring.
Assalomu alaykum men 2 grux nogironiman uchastka hovli boshlab qo’ygandek ammo tom qismini yopa olmayapmiz 4 nafar voyaga yetmagan farzandlarimiz bilan ijarada turibmiz men ham ta’mirlash subsidiyasi olmoqchi edim maslahat bering
Vaalaykum assalom, savolingiz uchun rahmat!
Agar «Temir daftar»da tursangiz, “Saxovat va ko‘mak” jamg‘armasi mablag‘lari asosida quyidagi yordamlarni olishingiz mumkin:
v) uy-joy sharoitiga ega bo‘lmagan oilalarni qo‘llab-quvvatlash dasturi doirasida:
olti oy davomida har oyda ijara shartnomasining 50 foizi, biroq BHMning 4 baravaridan oshmagan miqdorda vaqtincha boshpana uchun xarajatlarni (ijara to‘lovini to‘liq yoki bir qismini) qoplash;
BHMning 50 baravarigacha bo‘lgan miqdorda faqat bir marotaba uy-joyini ta’mirlash, shu jumladan, o‘zgalar parvarishiga muhtoj bo‘lgan yolg‘iz yashovchi hamda yolg‘iz keksalar va nogironligi bo‘lgan shaxslarning yashash sharoitini moslashtirish xarajatlarini qoplash. Bunda ushbu kichik bandda nazarda tutilgan mablag‘lar ijtimoiy himoyaga muhtoj shaxsning bank plastik kartasiga yoki shartnoma asosida o‘tkazib beriladi.
Bu yordamlarni olish uchun hududingizda joylashgan «Inson» ijtimoiy xizmat markaziga murojaat qilishni tavsiya qilamiz.
Manba: “Temir daftar” orqali ijtimoiy xizmat va yordam ko‘rsatish hamda “Saxovat va ko‘mak” jamg‘armasi mablag‘larini shakllantirish va ulardan foydalanish tartibini takomillashtirish to‘g‘risida O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori, 31.05.2024 yildagi 313-son: https://lex.uz/docs/-6973951
Assalomu alaykum menga huquqiy maslahat kerak uy joy masalasi bo’yicha
Vaalaykum assalom, uy-yjo masalasi bo‘yicha huquqiy maslahat kerak bo‘lsa, iltimos Telegramdagi Huquq+ botimiz orqali savolingizni yuboring: https://t.me/huquqplus_bot Savol yuborish paytida «Uy-joy» bo‘limini tanlang.
Nogironligi bor shaxslar uchun uy-joy haqida batafsil veb-portalimizda quyidagi havola orqali batafsil ma’lumot olishingiz mumkin: https://huquqplus.uz/materials/uy-joy
Assalomu alaykum. Oilamizning uy-joy sharoiti juda og‘ir. Uyimiz eski va yashash uchun noqulay holatda. Oilamizda nogironligi bo‘lgan shaxs, xususan I guruh nogironligi bo‘lgan onam bor. Men esa talabaman.
Shu sababli uy-joy sharoitimizni yaxshilash, imkon bo‘lsa eski uyni buzib, o‘rniga yangi uy-joy qurish uchun davlat tomonidan qanday yordam, subsidiya yoki boshqa imtiyozlar mavjudligini bilmoqchiman
Assalomu alaykum, hurmatli fuqaro!
Uy-joy sharoitingizni yaxshilash va nogironligi bo‘lgan onangizning huquqlarini ta’minlash bo‘yicha qonunchilikda bir qator imtiyoz va tartiblar belgilangan. Nogironligi bo‘lgan shaxslar va tarkibida nogironligi bo‘lgan shaxs mavjud oilalar uy-joy sharoitini yaxshilashga muhtojlar sifatida mahalliy hokimliklar tomonidan alohida ro‘yxatga olinadi. Yashash joyingizdagi tuman (shahar) hokimligiga uy-joy sharoitini yaxshilash va alohida ro‘yxatga kiritish bo‘yicha ariza bilan murojaat qilishingiz mumkin. Agar uy-joy avariya holatida bo‘lsa, uni tegishli tartibda aniqlash uchun komissiya xulosasini olish tavsiya etiladi. Shuningdek, mahalla fuqarolar yig‘inidan uy-joy sharoitini yaxshilash bo‘yicha tavsiyanoma va amaliy ko‘mak so‘rashingiz mumkin.
Turar joy belgilangan tartibda avariya holatida deb topilgan taqdirda, Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilangan tartibda bepul uy-joy berilishi mumkin. Nogironligi bo‘lgan shaxslar yashaydigan uy-joylar ularning erkin harakatlanishi uchun maxsus vosita va moslamalar bilan jihozlanishi lozim. Ko‘p kvartirali uylardan uy berilganda, ularning xohishiga ko‘ra, pastki qavatlardan uy berilishi mumkin.
Nogironligi bo‘lgan shaxslar davlat dasturlari doirasida imtiyozli ipoteka kreditlaridan foydalanish hamda imtiyozli shartlarda ijtimoiy uy-joy olish huquqiga ega. Uy-joy olish uchun subsidiya haqida batafsil shu maqolamizda ma’lumot bor: https://huquqplus.uz/materials/uy-joy/864
Huquqiy asoslar:
1) https://lex.uz/docs/-106136
2) https://lex.uz/docs/-5049511
3) https://lex.uz/docs/-7027440
Murojaatingiz uchun tashakkur!