
“Faol hayotga qadam” dasturi nogironligi bo‘lgan shaxslarga qanday xizmatlar va imkoniyatlarni taqdim qiladi?
- Matnli format
- Video format
- Oson matn

Muallif: Sevaraxon Fatxullayeva
Muharrir: Dilmurod Yusupov
llyustratsiya: Nafisa Xusnitdinova
Illyustratsiyaga tifloizoh: Rasmda uch nafar nogironligi bo‘lgan shaxs tasvirlangan: birinchisi — ko‘zi ojiz, qo‘lida oq tayoq; ikkinchisi — nogironlar aravachasida o‘tirgan ayol; uchinchisi — qulog‘ida eshitish moslamasi bor qiz. Yuqorida katta harflarda “FAOL HAYOTGA QADAM” deb yozilgan. Orqa fon ko‘k katakchali.
“Faol hayotga qadam” dasturi O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “O‘zgalar parvarishiga muhtoj shaxslarga ijtimoiy xizmatlar ko‘rsatish ko‘lamini kengaytirish chora-tadbirlari to‘g‘risida” 2025-yil 8-maydagi PQ-171-son qaroriga muvofiq yo‘lga qo‘yildi.
O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar mahkamasining 2025-yil 18-iyundagi 376-son qarori o‘zgalar parvarishiga muhtoj voyaga yetgan shaxslarga “Faol hayotga qadam” dasturi doirasida belgilangan ijtimoiy xizmatlardan foydalanish uchun vaucher berish hamda ijtimoiy xizmatlarni ko‘rsatish tartibini belgilaydi.
Dasturning asosiy maqsadi – oilalardagi o‘zgalar parvarishiga muhtoj voyaga yetgan shaxslarga ko‘rsatiladigan ijtimoiy xizmatlar turlari va qamrovini kengaytirish orqali oilalarning mehnat qilish imkoniyatini cheklovchi omillarni bartaraf etish hisoblanadi.
Dastur doirasida nogironligi bo‘lgan shaxslarga qanday ijtimoiy xizmatlar taqdim etiladi?
Dastur doirasida quyidagi 5 turdagi ijtimoiy xizmatlar ko‘rsatilishi yo‘lga qo‘yilgan:
- Uy sharoitida ijtimoiy-maishiy yordam ko‘rsatish xizmati orqali shaxslarga ovqat tayyorlash, kiyim-kechaklarni yuvish, xona tozalash, zarur oziq-ovqat yoki dori vositalarini olib kelish, gigiyena tadbirlarini bajarish, shuningdek tibbiyot va sport muassasalariga hamrohlik qilish xizmatlari ko‘rsatiladi. Tyutorlik orqali esa shaxslarni o‘z-o‘ziga xizmat qilish, gadjetlardan foydalanish, elektron hujjatlar va davlat xizmatlaridan mustaqil foydalanishga o‘rgatish ishlari olib boriladi.
- Uy sharoitida qarab turish xizmati esa shaxsni bevosita parvarishlash (ovqatlantirish, gigiyenik xizmat ko‘rsatish), yiqilish va jarohatlardan himoya qilish, muloqot va psixologik qo‘llab-quvvatlash, shuningdek, tyutorlik orqali mustaqil hayotga o‘rgatishni o‘z ichiga oladi.
- Tibbiy-ijtimoiy reabilitatsiya xizmati nogironligi bo‘lgan shaxslarning harakatlanish va boshqa funksional imkoniyatlarini tiklash, asoratli kasalliklarning oldini olish, hamda zaruratga ko‘ra shifokor tomonidan belgilangan individual reabilitatsiya choralari orqali amalga oshiriladi. Bunda oila a’zolarini ham parvarish ko‘nikmalariga o‘rgatish nazarda tutiladi.
- Kunduzgi qatnov asosida qarab turish xizmati esa bir vaqtning o‘zida bir necha yo‘nalishda xizmat ko‘rsatishni o‘z ichiga oladi: shaxsga parvarish va muloqot asosida qarash, mustaqil hayotga o‘rgatish, tyutorlik faoliyati, 1 mahal issiq va 2 mahal yengil ovqat bilan ta’minlash, hamda 10 km masofagacha transport xizmatini ko‘rsatish.
- Shaxsiy yordamchi xizmati nogironligi bo‘lgan shaxslarning ta’lim va mehnat faoliyatida erkin harakatlanishiga ko‘maklashadi. Jumladan, ish yoki o‘qish joyiga yetib borishda hamrohlik, zarur hujjatlarni rasmiylashtirishda yordam, surdotarjimon va Brayl alifbosi bo‘yicha ko‘mak, shuningdek yashash va o‘rganish joylarini moslashtirishda qo‘llab-quvvatlash kabilarni o‘z ichiga oladi.
Kimlar ushbu ijtimoiy xizmatlardan foydalana oladi?
“Faol hayotga qadam” dasturi, avvalo, o‘zgalar parvarishiga muhtoj, yolg‘iz yashaydigan keksalar, nogironligi bo‘lgan shaxslar, shuningdek ularni parvarishlayotgan oilalarga yordam berish uchun mo‘ljallangan.
Ammo bu xizmatlar har kim uchun emas. Ular:
- O‘zgalar parvarishiga muhtoj shaxslar reyestri
- Kambag‘al oilalar reyestri
- Ijtimoiy himoya yagona reyestriga kiritilgan shaxslar uchun taqdim etiladi.
Agar siz:
- Nogironligi bo‘lgan shaxs bo‘lsangiz;
- Yolg‘iz yashasangiz yoki sizga doimiy qarov kerak bo‘lsa;
- Kam ta’minlangan oilalar reyestrida ro‘yxatga olingan bo‘lsangiz;
- Bolalar nafaqasi yoki moddiy yordam olayotgan bo‘lsangiz siz uchun yuqoridagi xizmatlar taqdim etiladi.
Eslatma! Yuqumli yoki ruhiy kasallik bilan kasallangan shaxslarga ijtimoiy xizmatlar ko‘rsatilmaydi.
Kimlar ijtimoiy xizmat ko‘rsatishi mumkin?
- “Inson” ijtimoiy xizmatlar markazi;
- O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Ijtimoiy himoya milliy agentligi tizim tashkilotlari;
- yakka tartibdagi tadbirkorlar;
- yuridik shaxslar;
- o‘zini o‘zi band qilgan shaxslar.
Xizmatlar bepulmi? Xarajatlarni kim to‘laydi?
“Faol hayotga qadam” dasturidagi ijtimoiy xizmatlar to‘liq bepul emas, lekin davlat bu xizmatlarning katta qismini o‘z zimmasiga oladi. Ya’ni, xizmat narxining bir qismini Ijtimoiy himoya milliy agentligi vaucher orqali davlat jamg‘armasi mablag‘lari hisobidan qoplab beradi.
Bu qanday ishlaydi?
- Sizga kerakli ijtimoiy xizmat aniqlangach, vaucher beriladi.
- Ushbu vaucherda qaysi xizmat, qancha soat, qancha miqdorda ekanligi belgilangan bo‘ladi.
- Davlat bu xizmat uchun belgilangan miqdorni subsidiya tarzida to‘lab beradi, qolganini esa zaruratga qarab siz yoki homiylar to‘laydi.
- Barcha jarayonlar “Oila hamkori” platformasi orqali avtomatik tarzda amalga oshiriladi.
Vaucher qanday olinadi va xizmatlardan qanday foydalaniladi?
- Siz yoki yaqinlaringiz “Inson” markaziga borishingiz, yoki my.gov.uz portali yoki “Ijtimoiy himoya” tizimi orqali onlayn murojaat qilishingiz mumkin;
- Ma’lumotlaringiz tekshiriladi ya’ni siz nogironlar, yolg‘iz keksalar yoki kam ta’minlangan oilalar reyestrida bor-yo‘qligingiz aniqlanadi. Shuningdek, sizga qancha yordam kerakligi va qanday xizmat mos kelishi baholanadi;
- Sizga mos xizmatlar taklif etiladi va davlat tomonidan qoplab beriladigan summani ko‘rsatgan holda shartnoma loyihasi tayyorlanadi;
- Siz va xizmat ko‘rsatuvchi o‘rtasida shartnoma tuziladi. So‘ng sizga SMS orqali xabar keladi yoki “Inson” ijtimoiy xizmatlar markazi xodimi og‘zaki ma’lumot beradi;
- 10 kun ichida siz “Ijtimoiy himoya” tizimi orqali xizmat ko‘rsatuvchini tanlaysiz.

«Inson» ijtimoiy xizmatlar markazlari nogironligi bo‘lgan shaxslarga taqdim qilayotgan xizmatlar haqida batafsil huquqiy maqolamizda havolaga bosib o‘qing.
Quyida keltirilgan havola orqali Tibbiy-ijtimoiy reabilitatsiya xizmati uchun vaucher namunasi bilan tanishishingiz mumkin.

Xizmatlar qancha vaqt davomida ko‘rsatiladi?
Ijtimoiy xizmatlarning har biri alohida muddat va soat bilan belgilanadi. Bu davomiylik sizning ehtiyoj darajangizga qarab belgilanadi. Quyida xizmatlar va ularning davomiyligi haqida ma’lumot beramiz:
- Uy sharoitida ijtimoiy-maishiy yordam ko‘rsatish xizmati – davomiyligi sizga berilgan “muhtojlik darajasi ballari”ga qarab belgilanadi.Masalan, 0 balldan 53 ballgacha bo‘lgan shaxsga haftada 4-marta 3 soatdan ushbu xizmatdan foydalanishi mumkin.
- Uy sharoitida qarab turish xizmati – haftada 5 ish kuni, har kuni 3 soatgacha, lekin 1 yildan ortiq bo‘lmagan muddatda.
- Tibbiy-ijtimoiy reabilitatsiya xizmati-reabilitatsiya, tiklash mashqlari, sog‘lomlashtirish bilan bog‘liq bo‘lib, shaxsning holatiga qarab belgilanadi. davomiyligi sizga berilgan “muhtojlik darajasi ballari”ga qarab belgilanadi. Masalan 0–53 ball: haftada 3 marta, har safar 2 soat. Agar inson kam ta’minlangan oilada bo‘lsa yoki moddiy yordam olayotgan bo‘lsa va insult yoki jiddiy jarohat olgan bo‘lsa haftada 3 marta, har safar 1 soat, lekin faqat 6 oygacha.
- Kunduzgi qatnov asosida qarab turish xizmati – haftada 5 ish kuni, har kuni 8 soatgacha, 1 yildan oshmagan davrda.
- Shaxsiy yordamchi xizmati – haftada 5 ish kuni, har kuni 3 soatgacha, lekin faqat 2 hafta.
Foydalanilgan manbalar:
- O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “O‘zgalar parvarishiga muhtoj shaxslarga ijtimoiy xizmatlar ko‘rsatish ko‘lamini kengaytirish chora-tadbirlari to‘g‘risida” 2025-yil 8-maydagi PQ-171-son qarori 08.05.2025-y., 07/25/171/0425-son);
- O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar mahkamasining “O‘zgalar parvarishiga muhtoj shaxslarga vaucher asosida yangi ijtimoiy xizmatlardan foydalanish tartibini joriy etish chora-tadbirlari to‘g‘risida” 2025-yil 18-iyundagi 376-son qarori 19.06.2025-y., 09/25/376/0521-son)
Prezidentimiz ga rahmat Nogironlarni faol hayotga qadam qo’yishda zarur shart sharoitlarni yaratib berishga ozlarini hissalarini qo’shganlari uchun alohida minnatdorchilik bildiramiz
Assalomu alaykum
Munosabatingiz uchun tashakkur.