
Nogironligi boʻlgan shaxslar transport vositalarini haydashi mumkinmi?
- Matnli format
- Video format
- Oson matn

Muharrir: Nasiba Atamuratova
Illyustratsiya: Alina Olimova
Illyustratsiyaga tifloizoh: Nogironligi bo‘lgan oq ko‘ylakli ayol, moshinasini nogironlar uchun ajratilgan to‘xtash joyiga joylashtirmoqda.
Nogironligi bo‘lgan shaxslarga transport vositalarini boshqarishi uchun tibbiy ko‘rikdan o‘tish va haydovchilik guvohnomasini olishda bir qancha imkoniyatlar yaratilgan.
Nogironligi bo‘lgan shaxslarning transport vositasini haydashi uchun tibbiy ko‘rikdan o‘tkazish tartibi
Nogironligi bo‘lgan shaxs transport vositasini, ya’ni maxsus uskunalar bilan qayta jihozlangan va avtomat uzatkichli yengil transportlarni boshqarishi mumkin. Shaxslar boshqarishga yaroqli ekanligini aniqlash uchun ariza bilan o‘zining yashash joyidagi TIEK (Tibbiy-ijtimoiy ekspertiza komissiyasi, keyingi o‘rinlarda TIEK) ga murojaat qiladi.
Bunda nogironligi bo‘lgan shaxslarni TIEKda tibbiy ko‘rikdan o‘tkazish muddati 3 kalendar kun. Agar tekshirish murakkab bo‘lsa va qo‘shimcha tekshirishni talab etganda 14 kalendar kuniga uzaytirilishi mumkin. Muddatni TIEK raisi asoslangan holda uzaytira oladi.
Ahamiyat bering. Shaxslar tibbiy ko‘rikdan o‘tish uchun pasport, ID-karta yoxud shaxsni tasdiqlovchi boshqa hujjat bilan TIEKga murojaat qiladilar.
Shaxslarni transport vositalarini boshqarishga yaroqliligini aniqlashda dastlabki va davriy tekshirishdan o‘tkazish TIEK tomonidan bepul amalga oshiriladi.
Bunda shaxsga tekshirishdan o‘tishda 083/h shaklidagi tibbiy ma’lumotnoma beriladi. Tekshirishdan so‘ng ushbu shaxsning transport vositasini haydashi mumkin yoki mumkin emasligi ko‘rsatiladi. Bunda ushbu turdagi ma’lumotnoma faqatgina “V” toifa avtotransport vositalari haydovchilarigagina beriladi. Boshqa toifalar uchun qonunchilikda maxsus shakldagi ma’lumotnoma ko‘rsatib o‘tilmagan.
Transport vositalarini boshqarishi mumkin deb topilgan shaxslarga 083/h shakldagi tibbiy ma’lumotnoma beriladi.
Agarda nogironligi bo‘lgan shaxs ushbu tekshirishdan ko‘zoynak yoki eshitish apparati bilan mashina haydashi mumkin deb topilsa, unda uning tibbiy ma’lumotnomasiga “ko‘zoynak( kontakt linza) bilan haydash majburiy” yoki “eshitish apparati bilan haydash majburiy” degan xulosa bilan ruxsat etiladi.
Tibbiy ko‘rsatmalar
Quyidagilar maxsus uskunalar bilan qayta jihozlangan (qo‘l bilan boshqariladigan) uzatkichli yengil transport vositasini boshqarishga tibbiy ko‘rsatma hisoblanadi:
- harakatning ifodalangan chegaralanishiga sabab boʻladigan oyoq kaft deformatsiyasi;
- oyoqning 7 sm va undan ortiqroq kaltaligi;
- bir yoki ikkala son suyagining amputatsion choʻltoqligi, choʻltoqlik qaysi qismdan boʻlishi va protezlash imkoniyatidan qatʼi nazar;
- bir yoki ikkala oyoq boldir sohasining amputatsion choʻltoqligi;
- bir tomonlama son yoki boldir qismi choʻltogʻi, ikkinchi oyoqning harakat yoki statik faoliyatining ifodalangan darajadagi buzilishi bilan (oyoq panjasining amputatsion choʻltoqligi, deformatsiyasi, qon tomir kasalliklari, yirik periferik nervlarning shikastlanishi va boshqalar);
- yurish, oʻtirish faoliyatining buzilishiga olib keluvchi umurtqa pogʻonasi, tos yoki ikkala oyoqlarning turgʻun deformatsiyasi yoki kasalliklari (oyoqlarning ankilozlovchi poliartriti, ogʻir darajadagi kifoskolioz va spondiliti, psevdoartroz, endarterit II va III darajasi, filoyoqlilik va boshqalar);
- oʻtirish holati saqlangan pastki oyoqlarning parezi yoki falajligi;
- chap oyoq qon tomir va nerv tolalarining shikastlanishi, ifodalangan trofik buzilishlari bilan.
Nogironligi boʻlgan shaxslardan transport vositalarini haydash uchun amaliy imtihonlarni olish tartibi
Nogironligi bo‘lgan shaxslardan amaliy imtihonlarni qabul qilishda transport vositasi ushbu shaxslar uchun zarur bo‘lgan uskunalar bilan jihozlanishi lozim.
Amaliy imtihonlarni o‘tkazishda foydalaniladigan maxsus transport vositalari yo‘l harakati qoidalari talablari asosida taniqli belgilar hamda qo‘shimcha uskunalar bilan jihozlanadi.
Avtomatlashtirilgan avtodrom tizimining tarkibiy elementi sifatida qo‘llanilishini ta’minlaydigan quyidagi uskunalar bilan jihozlanadi:
- axborotlarni qabul qilish-uzatish tizimlari;
- yorug‘lik va/yoki ovozli avariya to‘xtash ishorasi datchiklari;
- haydovchilikka nomzod tomonidan bajariladigan sinov mashqlarini qayd etish vositalari;
- har bir mashqning hamda imtihonning yakuniy natijasi bo‘yicha axborot beruvchi displey.
Eshitish bo‘yicha nogironligi bo‘lgan nomzodning xohishiga ko‘ra imtihonlarni o‘tkazishda O‘zbek imo ishora tili tarjimoni ishtirok etishi mumkin. Kar va zaif-eshituvchi shaxslarni haydovchilikka tayyorlash ham umumiy o‘quv dasturlari asosida O‘zbek imo ishora tili tarjimoni yordamida amalga oshiriladi.
Nogironligi bo‘lgan shaxslar uchun avtotransport vositalarini moslashtirish xarajatlarini qoplash tartibi
Nogironligi bo‘lgan shaxslarning jamiyat hayotida faol ishtirok etishini ta’minlash maqsadida davlat tomonidan ularning shaxsiy va jamoat transport vositalarini moslashtirish xarajatlarining bir qismi qoplab beriladi. Bu tartib Vazirlar Mahkamasining 2025-yil 18-iyundagi 377-son qarori bilan belgilangan.
Qoplab beriladigan miqdor:
- Xarajatlarning 50 foizi, biroq BHMning 30 baravarigacha bo‘lgan qismi qoplab beriladi.
Avtotransport vositalarini quyidagilar bilan jihozlash nogironligi bo‘lgan shaxslarga moslashtirish hisoblanadi:
Tadbirkorlarning avtobuslari uchun moslashtirish:
- yig’ma pandus;
- audio va vizual axborot beruvchi monitor (1 ta);
- axborot beruvchi kolonka (ko’pi bilan 3 ta);
- ma’lumotlarni uzatuvchi mikrofon (1 ta);
- aloqa tugmasi;
- bekatlar haqidagi ma’lumotlar taxtasi (1 ta).
I guruh nogironligi bo‘lgan shaxslarning shaxsiy avtotransport vositalari uchun:
- gaz va tormoz pedallarini qo‘l boshqaruviga o‘tkazish;
- mexanik uzatish qutisini avtomat uzatish qutisiga almashtirish.
Murojaat tartibi
Arizalar “Inson” markazlariga yoki YAIDXP (my.gov.uz) portali orqali qabul qilinadi.
Transport vositasi moslashtirilgan kundan boshlab 90 kun ichida murojaat qilish lozim.
Foydalanilgan normativ-huquqiy hujjatlar ro‘yxati:
1. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 31-may 2018-yildagi “Avtomototransport vositalari va shahar elektr transporti vositalari haydovchilarini tayyorlash hamda qayta tayyorlash bo‘yicha nodavlat ta’lim xizmatlarini ko‘rsatish faoliyatini litsenziyalash tartibini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida” gi 408-sonli qarori https://lex.uz/docs/-3765833
2. O‘zbekiston Respublikasi Sog‘liqni saqlash vazirligi, O‘zbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligining 27-iyun 2013-yildagi “Haydovchi va haydovchilikka nomzodlarni transport vositalarini boshqarishga yaroqliligini tekshirish uchun tibbiy ko‘rikdan o‘tkazish tartibi to‘g‘risidagi nizomni tasdiqlash haqida” gi 2472-sonli qarori https://lex.uz/uz/docs/-2194596
3. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori, 18-iyundagi 2025-yildagi «Avtotransport vositalarini nogironligi bo‘lgan shaxslar ehtiyojlariga moslashtirish xarajatlarini qoplash bo‘yicha davlat xizmatini ko‘rsatishning ma’muriy reglamentini tasdiqlash to‘g‘risida» gi 377-sonli qarori https://lex.uz/uz/docs/-7580715
Bu maqolada sen transport vositalarini haydashing uchun yaratilgan imkoniyatlar haqida bilib olasan.
Transport vositalari – bu sen haydashing mumkin bo‘lgan har xil mashinalar, motoaravacha va mototsikllar.
Sen transport vositasini haydashing uchunshifokor tekshiruvidan o‘tishing kerak bo‘ladi.
Sen haydovchilik guvohnomasini olishing uchun turli imkoniyatlarga egasan.
Haydovchilik guvohnomasi – bu senga mashina haydash uchun beriladigan ruxsatnoma.
Sen:
- maxsus uskunalar bilan qayta jihozlangan
- avtomat uzatkichli yengil mashina haydashing mumkin.
Senga mashina haydash mumkin yoki mumkin emasligini bilish uchun yashash joyingdagi shifokorga murojaat qilishing kerak.
Seni shifokor 3 ish kuni davomida tekshirishi mumkin.
Agar senga qo‘shimcha tekshiruv kerak bo‘lsa, shifokor seni 14 ish kuni davomida tekshirishi ham mumkin.
Seni tekshiruvdan o‘tkazish kunlarini shifokor uzaytirishi mumkin.
Sen tekshiruvdan o‘tish uchun:
- Pasporting
- Yoki ID-kartang bilan shifokorga murojaat qilishing kerak.
Senga mashina haydash mumkin yoki mumkin emasligini tekshiruvchi shifokorga pul to‘lamaysan.
Senga mashina haydash mumkin bo‘lsa 083/h shakldagi tibbiy ma’lumotnoma beriladi.
083/h shakldagi tibbiy ma’lumotnoma faqatgina “V” toifadagi avtotransport haydovchilariga beriladi.
“V” toifadagi mashinalar – bu yengil yuk tashishga mo‘ljallangan damas, labo kabi mashinalar.
Boshqa toifadagi mashinalar uchun qonunchilikda maxsus shakldagi ma’lumotnoma ko‘rsatilmagan.
Agar tekshiruvda shifokor seni ko‘zoynak yoki eshitish moslamasi bilan mashinani haydash kerakligini aniqlasa, ma’lumotnomangga:
- ko‘zoynak bilan haydash majburiy
- yoki eshitish moslamasi bilan haydash majburiy degan xulosa yozadi.
Qo‘l bilan boshqariladigan yengil mashinalarni boshqarishda sen uchun tibbiy ko‘rsatmalar:
- harakat chegaralanishiga sabab boʻladigan oyoq kaft qiyshiqligi
- oyoqning 7 sm va undan ortiqroq kaltaligi
- bir yoki ikkala son suyagining amputatsion choʻltoqligi
- bir yoki ikkala oyoq boldir sohasining amputatsion choʻltoqligi
- bir tomonlama son yoki boldir qismi choʻltogʻi
- yurish, oʻtirishning buzilishiga olib keluvchi umurtqa pogʻonasi, tos yoki ikkala oyoqlarning qiyshiqligi yoki kasalliklari
- oʻtirish holati saqlangan pastki oyoqlarningfalajligi
- chap oyoq qon tomir va nerv tolalarining shikastlanishi, ifodalangan trofik buzilishlari bilan.
Amputatsion choʻltoqlik – bu operatsiyadan keyin tananing qolgan qismi.
Mashina haydash bo‘yicha amaliy imtihon vaqtida mashinada sen uchun kerakli sharoit bo‘lishi shart.
Imtihon o‘tkazishda ishlatiladigan mashina yo‘l harakati qoidalari talabiga ko‘ra:
- taniqli belgilar
- qo‘shimcha uskunalar bilan jihozlanadi.
Imtihon o‘tkaziladigan joyda:
- axborotlarni qabul qilish-uzatish tizimlari
- yorug‘lik, ovozli avariya to‘xtash ishorasi datchiklari
- sen bajaradigan sinov mashqlarini qayd etadigan maxsus qurilmalar
- har bir mashqning va imtihonning yakuniy natijasi bo‘yicha axborot beradigan qurilma bo‘lishi shart.
Agar senda eshitish bo‘yicha nogironlik bo‘lsa, imtihonlarni o‘tkazishda imo ishora tili tarjimoni ishtirok etishi mumkin.
Agar senda eshitish bo‘yicha nogironlik bo‘lsa, haydovchilikka o‘qish vaqtida ham senga imo ishora tili tarjimoni yordam beradi.
men uzoqni kurolmiman kuzoynak tushimidi 20 yoshman 2 guruh bolalikdan nogiron qanday qilib haydovchilik guvohnomasi olsam buladi?
Assalomu alaykum
Haydovchilik guvohnomasini olish uchun TIEK dan «083/h» tibbiy ma’lumotnomasini olish lozim. Agar shaxsning ko‘zida nogironligi bo‘lsa, ma’lumotnomada «ko‘zoynak bilan haydash majburiy» deb yozilishi lozim. Siz faqatgina ko‘zoynak taqsangizgina, siz haydovchilik guvohnomasini olish uchun imtihon topshirishingiz mumkin.
Men xam haydovchilik guvohnomasiga oʻqimoqchiman bizlarga aloxda oʻqish borm yoki oʼzmiz yashayotgan joydagi oqishtaxam oqsek boloradm savol uchun raxmat
Assalomu alaykum.
Aynan qaysi avtomaktabda o’qish aniq belgilab qo’yilmagan. Qaysi avtomaktabda nogironligi bor shaxslarni o’qitishga sharoit yaratilgan bo’lsa, o’sha yerda o’qisangiz bo’ladi.
Assalom aleykum men 3 yil oldin haydovchilik guvohnomasiga oʻqiganman nazariy imtihon topshirganman va baxtsiz hodisa tufayli harakatim cheklanib guvohnoma ololmaganman oʻqiganlik maʼlumotnoma olib guvohnoma olsam boʻladimi yoki qaytadan oʻqishim kerakmi
Vaalaykum assalom, Kamoliddin!
Agar siz avtomaktabni o‘qib tugatganligingiz to‘g‘risida ma’lumotnoma olgan bo‘lsangiz, bemalol haydovchilik guvohnomasi uchun imtihon topshirsangiz bo‘ladi. Chunki avtomaktabni o‘qib tugatganingizdan bir yil yoki ikki yil ichida haydovchilik guvohnomasini olish kerak degan talab yo‘q.
Demak agar siz avtomaktabda o‘qiganligingiz to‘g‘risida avtomaktabdan ma’lumotnoma olgan bo‘lsangiz, xohlagan vaqti haydovchilik guvohnomasi uchun imtihon topshirishingiz mumkin.
Nogironligi bor shaxslarga avto maktabda oqish uchun to’lovlarda imtiyoz bormi
Assalomu alaykum
Agar sizning yoshingiz 30 yoshdan oshmagan bo‘lsa, siz «Yoshlar daftari»ga kirish orqali, avtomaktabingiz to‘lovining bir qismini davlat tomonidan qoplatishingiz mumkin.
Yoshlar daftariga kirish uchun mahalla yoshlar yetakchisiga murojaat qiling.
Haydovchilik guvohnomasini olishda amaliy imtihonda nogironlarga avtomat uzatmali avto mashina beriladimi
Assalomu alaykum
Yo‘q, unday imtiyoz mavjud emas. Hammaga bir xil mexanik boshqaruvli avtomobil beriladi.
Assalomu aleykum prava hujjatini olganman uni muddati boladimi Qanqa dur sanada vaqt davomida olish mumkini seroginyoqmi
Assalomu alaykum
Haydovchilik muddati hozirgi kunda 10 yilga beriladi. Bu muddatdan keyin haydovchilik guvohnomasini qayta olish mumkin.
men 2 grux npgironiman menga xaydovchilik guvoxnomasi olish uchun tolovlarda imtiyoz boladimi
Assalomu alaykum
Haydovchilik guvohnomasini berish bu davlat xizmati hisoblanadi va davlat xizmatidan foydalanishda nogironligi bor shaxslarda 50 foizlik imtiyoz mavjud.
Demak, siz imtihon summasining yarmini to‘laysiz.
Assalomu alaykum 2guruh nogironligi borlarga prava olishga imtiyozlar bormi
Agar sizning yoshingiz 30 yoshdan oshmagan bo‘lsa, siz «Yoshlar daftari»ga kirish orqali, avtomaktabingiz to‘lovining bir qismini davlat tomonidan qoplatishingiz mumkin. Yoshlar daftariga kirish uchun mahalla yoshlar yetakchisiga murojaat qiling.
Bundan tashqari, haydovchilik guvohnomasini berish bu davlat xizmati hisoblanadi va davlat xizmatidan foydalanishda nogironligi bor shaxslarda 50 foizlik imtiyoz mavjud.
Demak, siz imtihon summasining yarmini to‘laysiz.
Batafsil ma\’lumot uchun huquqiy maqolamiz bilan tanishing: https://huquqplus.uz/materials/transport/1549
Здравствуйте я инвалид 2 группы у меня есть Электро скутер 3 колёсный с Марта 2025 года на него нужны будут водительские права категории A мне нужна помощь пожалуйста свяжитесь со мной +998991866262 у нас в Самарканде в ТИЭК не дают справку 083 что мне делать?
Здравствуйте. Если ваш электро скутер адаптирован для людей с инвалидностью, то вам не нужно водительское удостоверение, а необходимо получить специальное разрешение. Для получения специального разрешения, дающего право на вождение, вам нужно обратиться с письменным заявлением в Единственный государственный центр интерактивных услуг по месту вашего проживания. Это связано с тем, что Единственный государственный центр интерактивных услуг работает в сотрудничестве с организацией по безопасности дорожного движения.
Assalomu alaykum nogironligi borlarga prava olishga 083 formani qayrdan olsa buladi
Assalomu alaykum
Siz 083/h shaklidagi tibbiy ma’lumotnomani olish uchun Tibbiy-ijtimoiy ekspert komissiyasi (TIEK) ga murojaat qilishingiz lozim.