
Nogironligi bor shaxslarning ijtimoiy himoyasi to‘g‘risida savol-javoblar
- Matnli format
- Video format
- Oson matn

Siz quyidagi ikki xil holatda nogironlik pensiyangizni qayta hisoblatishingiz mumkin?
-
Nogironlik holatingiz o‘zgarganda.
-
I yoki II guruh nogironlik pensiyasi tayinlagandan keyin, sizda kamida 1 yillik ish staji vujudga kelsa, sizning ish stajingiz va ish haqqingiz inobatga olingan holda pensiyangiz har ikki yilda bir marta qayta hisoblab chiqiladi. Buning uchun siz Pensiya jamg‘armasiga ariza bilan murojaat qilishingiz kerak.
“Fuqarolarning davlat pensiya ta’minoti to‘g‘risida”gi qonunning 32-moddasiga (pensiyalarni hisoblab chiqarishda e’tiborga olinadigan ish haqi turlari) muvofiq, o‘qish davrida to‘langan stipendiya pensiya so‘rab murojaat etuvchining xohishiga ko‘ra ish haqiga tenglashtiriladi.
Ya’ni bunda agar siz o‘qish davrida olgan stipendiyangizni ham daromadlaringiz sifatida qabul qilinishini xohlasangiz, bu to‘g‘risida pensiya jamg‘armasini xabardor qilib qo‘yishingiz lozim bo‘ladi.
Bu muammo sizning ma’lumotlaringiz Yagona Milliy Mehnat Tizimiga (my.mehnat.uz) biriktirilmaganligidan kelib chiqadi. Bunday holatda siz o‘zingiz faoliyat yuritgan tashkilotdan ishga qabul qilish va ishdan bo‘shatish haqidagi buyruqlardan ko‘chirma olishingiz va pensiya jamg‘armasiga taqdim qilishingiz kerak. Bu buyruqdan ko‘chirmalar sizning o‘sha tashkilotda ishlaganingizni isbotlaydigan faktlar hisoblanadi.
Pensiya jamg‘armasi bo‘limi tegishli qaror chiqargandan keyin besh kundan kechiktirmay rad etish sabablari, qabul qilingan qaror yuzasidan shikoyat qilish tartibini ko‘rsatish holda pensionerga rad etish to‘g‘risidagi bildirishnomani berishi yoki yuborishi kerak.
Ayni bir vaqtda taqdim etilgan hujjatlar olinganligi to‘g‘risidagi tilxat bilan pensionerning qo‘liga qaytarishi va pensionerning pensiya miqdorini qayta hisoblash to‘g‘risidagi arizasida ko‘rsatilgan mobil telefon raqamiga pensiya miqdorini qayta hisoblashni rad etish sabablari, qabul qilingan qaror yuzasidan shikoyat qilish tartibi ko‘rsatilgan “SMS” xabarnomani yuborishi shart.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 17.02.2022-yildagi PF-74-son Farmoniga asosan, 2022-yil 1-apreldan boshlab o‘zgalar parvarishiga muhtoj nogironligi bo‘lgan 18 yoshgacha bolalarning parvarishi bilan band bo‘lgan bolaning qonuniy vakiliga har oylik nafaqa to‘lovi joriy etildi. Hozirgi kunda o‘zgalar parvarishiga muhtoj nogironligi bo‘lgan 18 yoshgacha bolalarning parvarishi bilan band bo‘lgan bolaning qonuniy vakiliga har oyda 500 000 so‘m miqdorida nafaqa to‘lovi joriy etilgan.
17.02.2022-yildagi PF-74-son Prezident Farmoniga asosan o‘zgalar parvarishiga muhtoj bo‘lgan 18 yoshgacha bola uchun parvarishlash nafaqasini olish uchun, 18 yoshgacha bo‘lgan nogironligi mavjud bola belgilangan tartibda «O‘zgalar parvarishiga muhtoj bo‘lgan nogironligi bo‘lgan 18 yoshgacha bolalarning» toifasiga kirishi kerak. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining Farmoni ilovasida, O‘zgalar parvarishiga muhtoj bo‘lgan 18 yoshgacha bolalarning kasalliklari ro‘yxati keltirilgan bo‘lib, ushbu ro‘yxat asosida parvarishlash nafaqasini ajratish ko‘rib chiqiladi.
Qonuniy vakillar safiga bolaning otasi, onasi, vasiysi, homiysi, oilaga tarbiyaga oluvchisi (patronat) va farzandlikka oluvchisi kabi shaxslar kiradi.
Ha, mumkin. Parvarishlash nafaqasini olishga ariza berish uchun dastlab YaIDXP ya’ni MyGov.uz portalidan ro‘yxatdan o‘tish lozim. Shundan so‘ng mazkur portalda sohalar bo‘limidan ijtimoiy himoya sohasi tanlanadi.
Tanlangan sohada esa “Nafaqa tayinlash uchun ariza berish” bo‘limi tanlanadi.
Shundan so‘ng “Xizmatdan foydalanish” tugmasi bosilib ekran yuziga chiqqan so‘rovnoma shakli to‘ldirilib, so‘ngra ariza yuboriladi.
Xizmat avtomatik tarzda ko‘rsatiladi. Ya’ni siz shu soatning o‘zida xizmat natijasi bo‘yicha portal orqali yoki SMS orqali xabardor bo‘lasiz. Bundan tashqari nafaqa olish uchun shaxs davlat xizmatlari markaziga borib ariza topshirishi mumkin. Bunda barcha xizmatlar markazning xodimlari tomonidan ko‘rsatiladi. Davlat xizmatlari markaziga borilganda, shaxsni tasdiqlovchi hujjat (pasport) va nafaqa olish huquqini beruvchi boshqa hujjatlarni olib borish kerak bo‘ladi.
Iqtisod va moliya vazirligi huzuridagi Budjetdan tashqari Pensiya jamg‘armasining ishonch telefoni: +998 (71) 202-12-71 va qisqa raqami: 12-71
Elektron manzili: pension_uz@pfca.mf.uz
Nogironligi bo‘lgan shaxslar uchun quyidagi pensiya turlari nazarda tutilgan:
-
Mehnat jarayonida jarohat olgan yoki kasb kasalligiga uchraganda beriladigan nogironlik pensiyalari, ish stajidan qat’i nazar pensiya olish huquqiga ega. Masalan, 24 yoshlik laboratoriya xodimi ish jarayonida kasb kasalligiga uchradi, ya’ni kimyoviy zaharlanish oqibatida mehnat qilish layoqatini yo‘qotdi. Shu kunga qadar u 3 yillik ish stajiga ega bo‘lgan. Uning qisqa ish stajiga qaramay nogironlik pensiyasini olsa bo‘ladi.
-
Umumiy kasallik uchun nogironlik pensiyalari nogironlik paydo bo‘lgan vaqtgacha bo‘lgan ish stajiga qarab belgilanadi, ya’ni:
-
23 yoshgacha, 2 yillik ish staji hisoblanadi;
-
23 yoshdan 26 yoshga qadar, 3 yillik ish staji hisoblanadi;
-
26 yoshdan 31 yoshga qadar, 5 yillik ish staji hisoblanadi;
-
31 yoshdan 36 yoshga qadar, 7 yillik ish staji hisoblanadi;
-
36 yoshdan 41 yoshga qadar, 9 yillik ish staji hisoblanadi;
-
41 yoshdan 46 yoshga qadar, 11 yillik ish staji hisoblanadi;
-
46 yoshdan 51 yoshga qadar, 14 yillik ish staji hisoblanadi;
-
51 yoshdan 56 yoshga qadar, 17 yillik ish staji hisoblanadi;
-
56 yosh va undan oshganda, 20 yillik ish staji hisoblanadi.
To‘liq ish stajiga ega bo‘lmagan umumiy kasallik tufayli nogironligi bo‘lgan shaxslarga mavjud ish stajiga muvofiq nogironlik pensiyalari tayinlanadi. Masalan, kishi 27 yoshga qadar ishlab kelgan va unda umumiy kasallik tufayli nogironlik paydo bo‘lgan. Nogironlik pensiyasi tayinlanayotganda uning yoshiga qarab ish staji belgilanadi, yuqorida ko‘rsatib o‘tganimizdek. Ya’ni agar u nogironligi aniqlangan paytda 27 yosh bo‘lsa, unga 5 yillik ish stajiga muvofiq nogironlik pensiyalari tayinlanadi.
-
O‘zbekiston Respublikasi Oliy Kengashi Rayosati va O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Vazirlar Mahkamasining qarori “Chernobil halokatidan ziyon ko‘rgan O‘zbekiston Respublikasida istiqomat qiluvchi fuqarolarni ijtimoiy himoyalash” to‘g‘risidagi qaror ilovasining 2-bandining 9-punktiga muvofiq: “Chernobil AES halokati oqibatida kasallanganligi yoki shikastlanganligi sababli qonunchilik hujjatlariga muvofiq belgilanadigan haqiqiy yetkazilgan zararni qoplaydigan miqdorda nogironlik pensiyasi tayinlanishi huquqiga ega”[3]. Chernobil AES halokati oqibatida ko‘plab insonlar nurlanishdan zararlanishgan. Qonunchilik tomonidan belgilangan miqdorda AES oqibatida nogironligi bo‘lgan shaxslarga nogironlik pensiyasi belgilanadi. AES oqibatida nogironligi bo‘lgan shaxslarga ham nogironligi oldinroq ko‘rsatilgandek uchta guruhga bo‘linadi.
Muhim bir narsani aytib o‘tish kerakki, hozirgi qonunchilikka binoan 2011-yil 1-yanvardan boshlab nogironlikning III guruhi belgilangan shaxslarga, hatto takroriy tibbiy ko‘rikdan o‘tkazilgandan so‘ng nogironlikning III guruhi belgilangan bo‘lsa ham pensiya tayinlanmaydi va to‘lash to‘xtatiladi. Lekin Chernobil halokati oqibatida III guruh nogironligini olgan shaxslardan tashqari, ular nogironlik pensiyasini olishni davom ettirishadi.
-
20 yoshga to‘lgunga qadar umumiy kasallik tufayli ish davrida yoki ishlash to‘xtatilganidan keyin nogironligi bo‘lgan shaxs deb topilgan fuqarolarga tayinlanadigan pensiya turlari ham mavjud. Masalan, shaxs 20 yoshga to‘lgach umumiy kasallik tufayli nogironligi paydo bo‘ldi. Bunday hollarda fuqarolarga pensiyalar bor ish stajidan qat’i nazar tayinlanadi.
-
Nogironlik pensiyasini olish uchun topshirilishi kerak bo‘lgan hujjatlar ro‘yxati:
-
pensiya tayinlash to‘g‘risidagi ariza;
-
ish stajini tasdiqlovchi hujjat;
-
ish haqi to‘g‘risidagi guvohnoma.
Agar kerak bo‘lsa, ariza beruvchilardan qo‘shimcha hujjatlar talab qilinishi mumkin:
a) ariza beruvchining shaxsini tasdiqlovchi hujjat;
b) arizachining yashash joyidan ma’lumotnoma (barcha oila a a’zolari, familiyalari, ismlari va otasining ismi, tug‘ilgan yili, qarindoshchilik darajasi, har bir oila a’zosining daromadi);
c) nogironlikni tasdiqlovchi Tibbiy-ijtimoiy ekspert komissiyasi (TIEK) xulosasi;
d) O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining «Davlat pensiyalarini tayinlash va to‘lash tartibi to‘g‘risidagi nizomni tasdiqlash haqida»gi qarorida nazarda tutilishi mumkin bo‘lgan boshqa hujjatlar.
Nogironlik pensiyasi — agar nogironlik belgilangan kundan e’tiboran oltmish (60) kundan kechiktirmay pensiya so‘rab murojaat etilgan bo‘lsa, tibbiy-ijtimoiy ekspert komissiyalari nogironlikni belgilagan kundan e’tiboran tayinlanadi.
Murojaat qiluvchi shaxs yuqorida keltirib o‘tilgan oltmish (60) kunlik muddatni o‘tkazib yuborgan holda murojaat etsa, pensiya murojaat etilgan kundan e’tiboran tayinlanadi.
Мен 2-гурух ногирониман болаликдан тугма ногиронман оила курмаганман ёлгиз пенсянир ва ёлгиз ногирони бор шахсларни руйхатида тураман менни саволим мени уйим нотурар яьни временка колаверса мени ошхона хаммомхонам йук ховлимни деворлари кулаб тушобди мен инсон ижтимоий марказни бошлигидан Саховат ва кумак жамгармасидан моддий ёрдам беринг деб сурадим мен боролмайман бундай карор йук деяпти мен кимга мурожат килай илтимос менга ёрдам беринг
O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori, 31.05.2024 yildagi 313-son qaroriga (Manba: https://lex.uz/docs/-6973951) muvofiq siz “Saxovat va ko‘mak” jamg‘armasi mablag‘laridan BHMning 50 baravarigacha bo‘lgan miqdorda faqat bir marotaba uy-joyini ta’mirlash, shu jumladan, o‘zgalar parvarishiga muhtoj bo‘lgan yolg‘iz yashovchi hamda yolg‘iz keksalar va nogironligi bo‘lgan shaxslarning yashash sharoitini moslashtirish xarajatlarini qoplash. Bunda ushbu kichik bandda nazarda tutilgan mablag‘lar ijtimoiy himoyaga muhtoj shaxsning bank plastik kartasiga yoki shartnoma asosida o‘tkazib beriladi.
Agar «Inson» ijtimoiy xizmatlar markazida xodimi ustida shikoyat qilmoqchi bo’lsangiz, 1140 va 1146 ishonch raqamlari orqali oʻz savol va takliflaringizni Ijtimoiy himoya milliy agentligiga bersangiz boʻladi. Shuningdek, ariza, shikoyat va iltimoslaringizni «Jismoniy va yuridik shaxslarning murojaatlari to‘g‘risida»gi Qonun talablariga asosan qoldirsangiz biz alohida ko‘rib chiqamiz.
✉ Ariza yoki shikoyat xatlarida quyidagilar bo‘lishi lozim:
F.I.Sh.;
manzil;
qisqacha va tushunarli masala;
telefon raqamingiz (bog‘lanish uchun).
Murojaatlaringizni quyidagi manbaalar orqali ham bizga yollashingiz mumkin: O‘zbekiston, Toshkent sh, Mirobod tumani, Yangizamon ko‘chasi, 1-uy
(0371) – 239-59-22
(0371) – 202-06-00
(0371) – 239-59-23
E-mail: info@ihma.uz; ihma@exat.uz