
Maxsus internat maktabda o‘qiyotgan o‘quvchini inklyuziv tartibdagi umumta’lim maktabiga o‘tkazish tartibi qanday?
- Matnli format
- Video format
- Oson matn

Muharrir: Nasiba Atamuratova
Illyustratsiya: Alina Olimova
Illyustratsiyaga tifloizoh: Chirogʻi oʻchgan maxsus maktab-internatda aqliy nogironligi boʻlgan bola uy vazifasini qilib oʻtiribdi. U oʻzining mahallasidagi boshqa bolalar bilan inklyuziv taʼlim sharoitida oʻqishni istaydi, ammo uyidan va oilasidan uzoqda oʻqishga va yashashga majbur.
Ixtisoslashtirilgan maktab-internat va inklyuziv tartibdagi maktablar farqi qanday?
Ixtisoslashtirilgan maxsus maktablar — alohida ta’lim ehtiyojlari bo‘lgan bolalarga ularning imkoniyatlaridan kelib chiqib ta’lim berish va davolash-sog‘lomlashtirish maqsadida tashkil etiladigan maktab.
Inklyuziv tartibdagi maktab — hamma uchun teng imkoniyatlar yaratgan holatda o‘qitiladigan maktab.
Kimlar ixtisoslashtirilgan maxsus maktabdan inklyuziv tartibdagi maktabga ko‘chiriladi?
Siz o‘z farzandingizni o‘zingiz yashayotgan hududdagi inklyuziv shart-sharoitlar yaratilgan umumta’lim maktablariga o‘tkazishingiz mumkin. Bu agar o‘quvchining jismoniy yoki psixik rivojlanishidagi nogironlik holati yengil darajada bo‘lganda amalga oshiriladi. Yuqoridagilarning yengil darajasi sifatida quyidagilarni misol qilish mumkin: psixik rivojlanishning orqada qolishi, yengil darajadagi aqli zaiflik, zaif eshituvchi, zaif ko‘ruvchi, bolalar serebral falaji va boshqalar. Bunda, ularning ta’lim-tarbiya olishi uchun inklyuziv maktabda zarur shart-sharoitlar yaratib berilgan taqdirda, maktab-internatdan inklyuziv sharoitda ta’lim olishi uchun maktabga o‘tkazilishi mumkin.
O‘qishni ko‘chirish qachon amalga oshirilishi mumkin?
Ota-onalar o‘z xohishiga ko‘ra o‘quv yili davomida yoki u tugaganidan so‘ng farzandini maktab-internatdan inklyuziv sharoitda ta’lim olishi uchun maktabga o‘tkazish huquqiga ega.
Eslatma!!! Bunda asosiy shart, o‘quvchi nogironlik holatining II yoki III guruh bo‘lishidir. Ya’ni, I guruh nogironligi bor o‘quvchini inklyuziv ta’lim muassasalariga jalb etish mumkin emas. Masalan, mutlaqo ko‘rish imkoniyatiga ega bo‘lmagan yoki tayanch harakat tizimidagi keskin buzilishlar sababli yura olmaydigan I guruh nogironligi bor o‘quvchilar inklyuziv ta’limga jalb etilmaydi.
Ko‘chirishni amalga oshirish tartibi qanday?
Ota-onalar farzandini maktab-internatdan inklyuziv ta’lim muassasasiga o‘tkazishda tuman, shahar maktabgacha va maktab ta’limi boshqarmasiga sabablarni ko‘rsatib, ariza bilan murojaat qilishlari kerak. (ariza namunasi 1-ilovada)
Ariza psixologik-tibbiy-pedagogik komissiya tomonidan ko‘rib chiqiladi. Komissiyaning ijobiy xulosasi olingach, maktabgacha va maktab ta’limi boshqarmasi tomonidan yo‘llanma beriladi. U o‘sha kunning o‘zida beriladi va o‘qishni davom ettirish uchun tanlangan maktabga o‘qishni ko‘chirish uchun asos bo‘ladi.
Yo‘llanma berilganligi haqida o‘quvchi ta’lim olayotgan maktab-internatga xat orqali ma’lum qilinadi. O‘quvchi ta’lim olayotgan maktab-internat direktori xatni olgach, shu kunning o‘zida o‘quvchini maktab-internat o‘quvchilari safidan chiqarish to‘g‘risida buyruq qabul qiladi. Direktor mazkur buyruq bilan ota-onalarni tanishtirib, imzo qo‘ydirishi kerak.
Ota-onalar maktabgacha va maktab ta’limi boshqarmasi tomonidan berilgan yo‘llanmani psixologik-tibbiy-pedagogik komissiyaning xulosasi asosida kerakli hujjatlarni yig‘ma jild shaklida maktab direktoriga taqdim qiladi. Bunda o‘quvchining ota-onasi maktab direktori nomiga farzandini shu ta’lim muassasasiga o‘qishga joylashtirish bo‘yicha ariza bilan murojaat qilishi kerak. (ariza namunasi 2-ilovada)
Maktab direktori shu kunning o‘zida o‘quvchini maktab o‘quvchilari safiga qabul qilish to‘g‘risida buyruq chiqaradi. Ushbu maktab direktori maktab-internatdan o‘tkazilayotgan o‘quvchining o‘quv jarayonlaridan chetda qolib ketmasligini ta’minlash uchun barcha zarur choralarni ko‘rishi shart.
Psixologik-tibbiy-pedagogik komissiya qaysi mezonlar asosida xulosa beradi?
Komissiya o‘ziga kelib tushgan arizalarni quyidagi mezonlar asosida ko‘rib chiqadi:
- o‘quvchi nogironlik holatining og‘irlik darajasini belgilash;
- nogironlik holatlari oqibatlarining inklyuziv ta’lim muassasalarida o‘qish davomida kuchayib ketishi mumkin bo‘lgan ehtimolli holatlarini aniqlash;
- nogironligi bo‘lgan o‘quvchilarning inklyuziv ta’lim muassasalariga moslashuvchanlik imkoniyatlarini to‘g‘ri baholash.
Ushbu maktablar bugungi kun qonunchiligi bo‘yicha turlarga bo‘linmagan. Ya’ni, ko‘rish bo‘yicha nogironligi bo‘lgan shaxslar uchun alohida inklyuziv maktablar, nutqida va eshitishida nogironligi bo‘lgan o‘quvchilar uchun alohida inklyuziv maktablar tashkil qilinmagan.
O‘quvchilarning nafaqa puli qanday tartibda to‘lanadi?
O‘quvchi maxsus internat maktabdan inklyuziv shart-sharoitlar yaratilgan umumta’lim maktabga ko‘chganda uning ijtimoiy nafaqasi tiklanadi. Ya’ni, ijtimoiy nafaqa pulini o‘zi olish imkoniyatiga ega bo‘ladi.
Ilovalar:
Foydalanilgan manbalar:
Bu maqolada sen maxsus maktabda o‘qiyotgan o‘quvchini inklyuziv umumiy maktabga o‘tkazish haqida bilib olasan.
Ixtisoslashtirilgan maxsus maktablar — bu nogironligi bor bolalarni o‘qitadigan va davolaydigan maxsus maktab.
Inklyuziv maktab — bu nogironligi bor bolalar hamma bolalar bilan birga o‘qishi uchun maxsus sharoitlar yaratilgan umumiy maktab.
Sening maxsus maktabda o‘qiydigan bolangda jismoniy yoki ruhiy nogironlikning yengil darajasi bo‘lsa o‘zing yashaydigan joydagi inklyuziv maktabga o‘tkazishing mumkin.
Yengil darajadagi nogironlik turlari bular:
- ruhiy rivojlanishdan orqada qolishning yengil turi
- yengil darajadagi aqli zaiflik
- zaif eshitish
- zaif ko‘rish
- bolalardagi yengil falajlik va boshqalar.
Inklyuziv maktabda nogironligi bor bola uchun kerakli sharoit yaratilgan bo‘lsa, bolani maxsus maktabdan inklyuziv maktabga o‘tkazish mumkin.
Sen xohlagan vaqting nogironligi bor bolangni maxsus maktabdan inklyuziv maktabga o‘tkazishing mumkin.
Maxsus maktabdan inklyuziv maktabga bolani o‘tkazish uchun, bolada ikkinchi yoki uchinchi guruh nogironlik bo‘lishi kerak.
Birinchi guruh nogironligi bor bolani inklyuziv maktabda o‘qitish mumkin emas.
Masalan:
- Umuman ko‘zi ko‘rmaydigan yoki yura olmaydigan birinchi guruh nogironligi bor bola inklyuziv maktabda o‘qishi mumkin emas.
Sen bolangni maxsus maktabdan inklyuziv maktabga o‘tkazish uchun:
- tuman, shahar maktabgacha va maktab ta’limi boshqarmasiga ariza berishing kerak.
Arizani tekshiruv guruhi ko‘rib chiqadi.
Shifokorlar guruhi yaxshi xulosa bersa, maktabgacha va maktab ta’limi boshqarmasi o‘sha kunning o‘zida yo‘llanma beradi.
Yo‘llanma berilganidan keyin sen bolangning tanlagan maktabingga o‘qishini ko‘chirishing mumkin.
Maktabgacha va maktab ta’limi boshqarmasi yo‘llanma bergani haqida bolang o‘qiyotgan maxsus maktabga xat yuboradi.
Maxsus maktab direktori xatni olganidan keyin, bolangni o‘quvchilar ro‘yxatidan chiqarish haqida buyruq beradi.
Direktor buyruq bilan seni tanishtirib, imzo qo‘ydirishi kerak.
Sen inklyuziv maktab direktoriga berishing kerak bo‘lgan:
- maktabgacha va maktab ta’limi boshqarmasi bergan yo‘llanma
- shifokorlar xulosasi
- va boshqa kerakli hujjatlar.
Maktab direktori shu kunning o‘zida nogironligi bor bolani maktabning inklyuziv sinfdagi o‘quvchilar ro‘yxatiga kiritish haqida buyruq chiqaradi.
Inklyuziv maktab direktori bola darslardan qolib ketmasligi uchun sharoit yaratib berishi kerak.
Shifokorlar guruhining arizalarni ko‘rib chiqish tartibi:
- boladagi nogironlik holatini og‘irlik darajasini tekshirish
- bola inklyuziv maktabda o‘qiyotganida undagi nogironligi kuchayib ketishi mumkin bo‘lgan holatlarini aniqlash
- bolani inklyuziv maktabga moslashishini o‘rganish.
Ko‘rish va nutq-eshitishda nogironligi bor bolalar uchun inklyuziv maktablar tashkil etilmagan.
Bola maxsus maktabdan inklyuziv maktabga o‘tganda nogironlik nafaqa pulini o‘zi olishi mumkin bo‘ladi.
Assalomu alaykum meni9 yoshli oʻgʻlim bor,rivojlanishdan orqada,xulq atvor buzilishi .Maxsus internatda oʻqiydi Qanday yashab turgan joyimdagi maktabga oʻtkazsam boʻladi?
Assalomu alaykum. Bu masala bo‘yicha siz, o‘zingiz yashayotgan tumandagi «Inson» ijtimoiy xizmatlari markaziga borib, farzandingizni Tibbiy psixologik pedagogik komissiyadan o‘tkazish bo‘yicha ariza bilan murojaat qilishingiz kerak bo‘ladi. «Inson» ijtimoiy xizmatlari markazi tibbiy psixologik pedagogik komissiya kunini belgilab sizga ma’lumot beradi. Farzandingizni komissiya xulosasiga ko‘ra, inklyuziv tartibdagi umumta’lim maktabiga o‘tkazishingiz mumkin bo‘ladi. Quyidagi maqola orqali savolingizga batafsil javob olishingiz mumkin. Maqolani o‘qish uchun quyidagi havolaga kiring: https://huquqplus.uz/materials/nogironligi-bolgan-bolalar-va-ularning-vasiylari/1827
Assalom Aleykum mani oglimga zpr tawhisi qoyilgan ofiy maktabga oqiy olmadi inklyuziv maktabga qanday otkazsam boladi yunusobota bormi wunday maktab
Assalomu alaykum
Iltimos, maqola bilan batafsil tanishib chiqing. Sizning savolingizga maqolada to‘liq javob berilgan. Xususan, «Ko‘chirishni amalga oshirish tartibi qanday?» savoliga berilgan javob bilan batafsil tanishib chiqing.
Maqola bilan tanishish uchun: https://huquqplus.uz/materials/talim/2202
Bolami o’qishga bermoqchi edim
Agar bolangizni maxsus maktab-internatga bermoqchi bo‘lsangiz, ushbu maqolamizda batafsil ma’lumot berilgan. Iltimos e’tibor berib tanishib chiqing: https://huquqplus.uz/materials/talim/2202